وقتی به کسب و کار و تجارت فکر می کنیم ، می بینیم مهمترین نهاد ی که در تعریف، شکل گیری و اداره هر تجارتی مهم است چیزی نیست به جز" شرکت". شرکت دارای ماهیتی رسمی و به صورت جهانی شناخته شده است. پس در این شماره در حد توان توضیحاتی در مورد این پدیده ارائه می دهم.

ابتدا روشن کنم که تاریخچه این واژه چه بوده است و ازکجا این کلمه آمده در زبان انگلیسی واژه Company  ابتدا در ادبیات نظامی به کار گرفته شده است و به معنای " گردان" که واحدی از پیاده نظام تعریف شده به کار رفته است. ظاهراً در انگلستان که بخش مهمی از تجارت نوین و تجارت جهانی را میراث دار است بنابر آنچه مکتوب است نخستین بار در سال 1553 میلادی این واژه به عنوان تجاری آن مورد استفاده قرار گرفته است. اما در زبان فارسی ظاهراً این واژه عمری چندان ندارد. برای یافتن تاریخچه شرکتهای ایرانی جستجویی در کتابها و مراجع داشتم و واقعاً چیزی دستگیرم نشد. به عنوان مثال در برهان قاطع که یکی از نخستین یا قدیمی ترین لغت نامه هاست  واژه شرکت وجود ندارد، در سایت سازمان ثبت اسناد و املاک که متولی ثبت شرکتهای ایران می باشد نیز مانند اغلب سایتهای دولتی اطلاعات مفیدی پیدا نمی شود. در جستجویی که برای شناسایی قدیمی ترین شرکتهای ایران داشتم تنها به این احتمال رسیدم که انگلیسی ها واژه شرکت را وارد ادبیات تجاری ایران کرده اند آن هم با ثبت شرکتهایی نظیر شرکت نفت ایران و انگلستان که خود بهانه ای است که به تناسب سالروز ملی شدن نفت  و پایان سلطه شرکتهای استعماری  را هم گرامی بداریم.

اگر شرکت را فرمی از همکاری دو نفر یا بیشتر در انجام فعالیتی تجاری با منافع مشترک فرض کنیم، می توان گفت احتمالاً تجارتخانه ها، حجره ها و بنگاههای سنتی در بازار های قدیمی ایران نمونه های بدوی شرکتهای امروزین بوده اند. هرچند بازار ایران و فعالین آن چند دهه است که با روزآمدی و مدرن شدن سر ناسازگاری دارند که این احتمالاً به خاطر سیاستهای نادرست اقتصادی حاکم بر جامعه است و هنوز هم می بینیم فعالیت به صورت فردی یا در چهارچوب بنگاههای اقتصادی سنتی در میان تعداد زیادی از کسبه پرطرفدار است. در این میان حتی شرکت و فعالیت گروهی تجاری با ادبیاتی مغلطه آمیز مورد مسخره واقع می شود مثلاً می گویند: اگر شریک خوب بود خدا برای خود یکی می گرفت !

به هر تقدیر بررسی و تحقیق در مورد تاریخچه مباحث تجاری به مانند هر علم دیگری باید در دانشگاهها و به شیوه های علمی انجام شود و از توان و حوصله این چنین مقاله ای خارج است. خوشبختانه در مالزی تقریباً هر فعالیت خصوصی تجاری بایست درچهارچوب شرکت انجام شود پس برای فعالین بخش خصوصی انتخابی میان ثبت یا عدم ثبت شرکت وجود ندارد و بهتر است به مقوله ثبت شرکت در مالزی بپردازیم که یکی از نیازهای جامعه ایرانی حاضر در این کشور نیز می باشد.

قبل از ثبت شرکت:

جدا از اینکه در چه کشوری هستید به این نکات قبل از شروع به کسب و کار دقت کنید:

1. ثبت شرکت راحت است اما اداره کردنش نه، هر دو نفری با هزینه کمی می توانند شرکت ثبت کنند اما توجه کنید که شرکت تنها وسیله ای و ظرفی برای کسب و کار است. هزار و یک نکته ریز درشت در موفقیت و دوام یک شرکت موثرند.

2. توجه کنید در مجموع تعداد شرکتهایی که ناموفق، ورشکسته وتعطیل شده اند بسیار بیشتر از شرکتهایی است که به حیاط خود ادامه می دهند. می گویند 90% شرکتهایی که ثبت می شوند پنجمین سال تولد خود را جشن نمی گیرند و منحل یا غیر فعال می شوند.

3. شرکت یک واحد اقتصادی خصوصی است از دیدگاه نظری چنانچه فردی  مفاهیمی چون اقتصاد آزاد، اصالت سرمایه  و نظام هزینه - فایده را نمی شناسد یا قبول ندارد شاید بخش خصوصی جای مناسبی برایش نباشد.

4. تشکیل شرکت نیازمند عواملی چون داشتن شریک مناسب، سرمایه، طرح تجاری و دانش و تجربه مرتبط است. باور داشته باشید که کمترین نقش را سرمایه دارد و بیشترین نقش را ایده و توان ذهنی در نوآور بودن.

5. مدیریت شرکت نیازمند تسلط کافی به زیرشاخه های اصلی دانش مدیریت و تجارت است. در میان حدود پانزده درس اصلی که در دوره کارشناسی مدیریت و یا در رشته MBA تدریس می شود حتی مدیر یک شرکت کوچک باید دست کم اطلاعاتی از دروسی چون اقتصاد خرد و کلان، کار آفرینی، مدیریت مالی،مدیریت منابع انسانی، بازاریابی و فروش، ارتباطات و نقش فناوری اطلاعات در تجارت داشته باشد. در کنار این تسلط کافی به زبان انگلیسی و زبانهای محلی برای موفقیت در هر کشوری لازم است.

6. قبل از ثبت شرکت باید اهداف کلی شرکت کاملاً مشخص باشد به این اهداف یا همان Company's Objectives  در هنگام ثبت و برنامه ریزی نیازمندید و می بایست این اهداف در اساسنامه شرکت قید شوند.

7. وقتی شرکتی ثبت می کنید و کسب و کاری را آغاز می کنید خواه ناخواه کار آفرین یا Entrepreneur هستید. یک کارآفرین در درجه اول باید ایده نوین داشته باشد و از تقلید و پی روی خود داری کنید. در کنار این کارآفرین باید سه مشخصه شخصیتی را همزمان داشته باشد. کاآفرین باید تکنیسین باشد یعنی به دانش کاری که می خواهد انجام دهد آشنا باشد. کارآفرین همچنین باید مدیر و رهبر باشد و توانایی مدیریت دارایی ها ( سرمایه، نیروی انسانی، مدیریت منابع و ... ) و رسیدن به اهداف تعیین شده را داشته باشد . کار آفرین باید دانشجو باشد از مطالعه دست نکشد نه اینکه فقط صورتحسابها و وضعیت شرکت را مورد مطالعه قراردهد بلکه وی باید به صورت مداوم دانش خود را در زمینه های مرتب با تجارتش گسترش دهد. کتاب بخواند، در سمینارها شرکت کند دوره های تکمیلی را بگذراند تا خود و شرکتش دچار جمود نشوند. 

8. در انتخاب شریک دقت کنید:

اول: شریک باید راستگو باشد

دوم: شریک شما هیچ منفعتی در موازات یا ضدیت با موضوع فعالیت شرکت نداشته باشد. توان شریک باید در درون شرکت مورد استفاده قرار بگیرد نه در حاشیه یا مقابل آن.

سوم: شرکت یک مجموعه دموکراتیک بر مبنای هر سهم یک رای است. سهم را تنها در ازای آورده مالی ( سرمایه نقدی) تقسیم کنید. با افراد کله شق یا احساساتی که ماهیت دموکراتیک شرکت را درک نمی کنند شراکت نکنید.

چهارم: رو راست، صادق و کاملاً شفاف عمل کنید چه در هنگام تاسیس و چه در هنگام اداره شرکت صداقت و شفافیت شرکا مهمترین وظیفه ای است که نسبت به هم دارند.

9. توجه کنید که مطابق تمام تعاریف موجود هدف هر شرکتی و تجارتی، کسب سود است. اما شرکت مسوولیتهایی نیز دارد. مدریت شرکت در مقابل سهامداران، کارمندان، مشتریها و جامعه مسوول است. باید سود سهامداران، حقوق و مزایای کارمندان، تعهدات به مشتریان و مالیات بر درآمد به موقع پرداخت یا جبران شوند. از این گذشته هر شرکت در حد توان باید پاسخگوی نیازهای فرهنگی و معنوی جامعه خود نیز باشد. این تعهد اجتماعی در مبانی دینی نیز ریشه دارد اما حتی در غرب می بینیم که شرکتها چگونه برای دلمشغولی های انسانی نظیر حفظ محیط زیست، مبارزه با فقر و بیماریها و آموزش تلاش می کنند.

10. از ابتدا با خود شرط کنید حتی اگر به هیچ آئینی اعتقاد ندارید سالم تجارت کنید، هرگز هرگز هرگز رشوه ندهید، پارتی بازی نکنید این انحرافات حتی اگر در کوتاه مدت به شما کمک کنند در دراز مدت شرکت را تنبل و ناکارآمد می کنند، خلاقیت را می کشند و شرکت را تبدیل به موجودی متعفن و احمق می کنند. به قانون احترام بگذارید اما اگر از جانب دولت، رقبا یا هر فرد و نهادی مورد ظلم قرار گرفتید با تمام توان مقابله کنید.

11. محاسبه دقیقی از امکانات، نیروی انسانی و سرمایه مورد نیاز را قبل از شروع هر تجارت یا پروژه ای انجام دهید، ریسک پذیری، لازمه شروع کار است ولی قمار نکنید. در محاسبه سرمایه هم سرمایه اولیه و هم سرمایه در گردش را لحاظ کنید. عده ای می گویند حالت ایده آل این است که 50% سرمایه خود را به عنوان سرمایه اولیه استفاده کنید و 50% را به عنوان سرمایه در گردش اختصاص دهید، اما این نسبت ممکن است در تجارتهای مختلف متفاوت باشد. با این حال طبیعی است که هیچ شرکتی در کمتر از 3 ماه نمی تواند از طریق درآمد و فروش محصولات یا خدمات خود را اداره کند برای همین بهتر است حداقل برای هزینه های 6 ماه خود سرمایه در گردش داشته باشید. سود ده شدن البته در سرمایه گذاری های بزرگ ممکن است سالها به طول انجامد.

مراحل و جزئیات ثبت شرکت در مالزی

خوب آنچه تا اینجا نوشته شد کلیاتی در مورد ثبت شرکت بود که در هر جایی کم و بیش مصداق پیدا می کند، اما از این به بعد مراحل ثبت شرکت در مالزی را بررسی می کنیم و به صورت مختصر هم به ماجرا ها و چگونگی اخذ ویزا از طریق ثبت شرکت می پردازیم.

نخستین مرحله ثبت شرکت، ثبت یا گرفتن نام شرکت است. برای این منظور چند کلمه یا عبارت مورد علاقه خود را باید انتخاب کنید و بررسی کنید که کدام نام مورد تائید قرار می گیرد. گرفتن نام شرکت بین 50 تا 500 رینگیت هزینه دارد بسته به اشتهای کسی که کارهای ثبت شرکت شما را انجام می دهد.

لازم است در اینجا توضبیح دهم تقریباً همه شرکتهای مالزی تحت نظر یک شرکت کارپرداز یا منشی فعالیت می کنند که اصطلاحاً به آن Company Secretary  میگویند. کلیه امور اداری، ثبتی، تغییرات اساسنامه، مشاوره حقوقی، مالی و مالیاتی و انجام امور رسمی مربوط به شرکت خود را می توانید از طریق این شرکت کارپرداز انجام دهید. تعداد زیادی شرکت کارپرداز وجود دارد اما هزینه های آنها و کیفیت خدماتشان متفاوت است. توصیه من این است که شرکت کارپردازی را انتخاب کنید که هم هزینه متناسبی داشته باشد و هم در حد امکان منظم باشد و بتواند کلیه خدمات مورد نیاز شما را انجام دهد.

پس اگر شرکت کارپرداز خوبی سراغ دارید از همین ابتدا می توانید کارها را به او بسپارید، کافیست نام سهامداران، کپی گذرنامه آنان، نامهای پیشنهادی برای شرکت، درصد سهم هر شریک، میزان سرمایه اولیه و زمینه های فعالیت را در اختیار کارپرداز خود بگذارید و 2-3 روز بعد اسناد ثبت شرکت را امضا کنید و شرکت شما در کمتر از یک هفته ثبت می شود.

معمولاً در مالزی بابت این خدمات شرکت کارپرداز بیت 1500 رینگیت تا 15000 رینگیت از شما دریافت می کند. لازم است اشاره کنم کارپرداز خیلی ارزان انتخاب نکنید چون ارزانی بی دلیل نیست و این قبیل کارپردازان بعد از ثبت شرکت معمولاً خدمات خوبی ارائه نمی دهند و یا با یک پیشنهاد ارزان ابتدا مشتری را جذب می کنند و بعد به بهانه های مختلف گوشش را می برند.

نکته دیگر آن است که اگر شما در هنگامی که می خواهید شرکتی ثبت کنید اقامت مالزی دارید نیازی ندارید که سرمایه اولیه خیلی بالایی در شرکت قراردهید و با حد اقل سرمایه مثلاً 10 رینگیت هم می توانید شرکت را ثبت کنید. اما اگر هدف گرفتن اقامت باشد داستان فرق می کند که بیشتر توضیح خواهم داد.

نکته دیگر: تعدادی از دلالان ثبت شرکت اقدام به ثبت نامهای زیبا و جذاب می کنند و بعد این نام ها را به متقاضیان می فروشند. من توصیه می کنم از این نامها استفاده نکنید ممکن است این نامها متعلق به شرکتی فرم گرفته باشد که شما را درگیر بدهی های مالیاتی کند. از طرف دیگر کار این افراد نوعی سو استفاده است و مانند کسانی که بی جهت در اینترنت دامنه ثبت می کنند و بعد گرانتر می فروشند بهتر است به این قبیل مسائل مجال بروز نداد.

در مورد موضوعات فعالیت شرکت دقت کنید که بعضی از موضوعات نیاز به مجوز خاص دارند و شرکت حق فعالیت در زمینه های غیر مرتبط را ندارد. مثلاً آزانس مسافرتی یکی از مجوز های خاص است، گرفتن این مجوز 2 تا 3 ماه طول می کشد، حداقل 70% سهامدار بومی احتیاج دارد، دست کم 200 هزار رینگیت سرمایه اولیه نیاز دارد، هزینه قانونی اخذ این مجوز کمتر از 3 هزار رینگیت است، کارپردازان یا واسطه ها برای این مجوز تا 50 هزار رینگیت از متقاضیان اخد می کنند، با این مجوز می توان اتومبیل کرایه داد، بلیط فروخت، تور مدیریت کرد، اما مثلاً  آژانس مسافرتی در زمینه هایی مثل خرید و فروش املاک، اداره سوپر مارکت، راه اندازی آرایشگاه و مسائل دیگر که ربطی به مجوزش ندارد نمی تواند فعالیت کند. 

اما آخرین مرحله ثبت شرکت افتتاح حساب بانکی شرکت است که باید اعضای هیئت مدیره در بانک حضور داشته باشند و برای شرکت یک حساب جاری افتتاح نمایند و امضای تعهد آور را معرفی کنند. بعد از این شرکت دیگر ثبت شده و می تواند فعالیتهای خود را رسماً آغاز کند.

ماجرای ویزا با ثبت شرکت:

مالزی به خارجیهای علاقمند به راه اندازی کسب و کار در این کشور اجازه می دهد با رعایت مقررات خاص و انجام تشریفات قانونی در این کشور شرکت ثبت کنند و اقامت تجاری بگیرند. این کلیت داستان است اما جزئیات، درد سرها و حواشی این ویزا ها که اصطلاحاً به DP10  معروفند بسیار زیاد و گاهی تلخ می باشد.  برای دریافت اقامت و ثبت شرکت به طور خلاصه مراحل زیر را باید انجام داد:

1. ثبت شرکت با سرمایه اولیه حداقل 500000 رینگیت و در بسیاری موارد یک میلیون رینگیت، سرمایه باید به صورت نقدی  در حساب شرکت باشد و شرکت بعدها بابت نحوه هزینه کردن این سرمایه می بایست به اداره دارایی پاسخگو باشد. اگر کسی به شما گفت که نیازی نیست چنین سرمایه ای را شما ارائه دهید و خودش آن را تامین می کند مطمئن باشید در حال انجام یک عمل غیر قانونی و تقلب آمیز است. معمولاً صاحبان شرکت از پشت صحنه این ماجرا و نحوه سند سازی که همراه با جعل فاکتور و قراداد  است خبر ندارند اما دردسر های آتی که منجر به جریمه های سنگین مالیاتی، لغو مجوز فعالیت، لغو ویزا و اخراج از مالزی و حتی زندان می باشد گریبانگیر صاحبان شرکتهایی است که بدون سرمایه واقعی و با اسناد یا شیوه های نادرست اقامت گرفته اند. 

2. معمولاً برای دریافت انواع مجوزها جبراً یا ترجیحاً باید سهامدار مالایی در شرکتی داشت که می خواهید به وسیله آن شرکت اقامت بگیرید.

3. با توجه به نوع فعالیت شرکت بجز ثبت آن باید مجوز های مربوطه را نیز دریافت کرد. مثلاً برای آژانس مسافرتی باید از وزارت توریسم، امور مربوط به فناوری اطلاعات از MSC  و برای انواع عمومی تر تجارت نظیر رستوران، مغازه و از این قبیل باید مجوز  Wholesale & Retail Trade (WRT ) را دریافت کرد.

4. پس از ثبت شرکت با سرمایه کافی و اخذ مجوز های لازم می توان برای دریافت ویزای DP10  اقدام کرد، مدت این ویزا دو سال است و مزیت خاصی به غیر از اجازه کار در همان شرکتی که بابتش ویزا گرفته اید فراهم نمی کند. توجه کنید که اگر با ثبت شرکت  الف ویزا گرفته اید نمی توانید در شرکت ب مشغول به کار شوید. ویزا تنها برای کار در همان شرکتی که نامش در ویزا قید شده است معتبر است و کار کردن در شرکتی دیگر جرم و سو استفاده به حساب می آید.

پس از انجام این مراحل در 18 ماه نخست از ثبت شرکت می بایست پرونده مالیاتی خود را تشکیل و نسبت به حسابرسی رسمی اقدام کنید. در این موارد از شرکت کارپرداز خود می توانید کمک بگیرید تا یک حسابدار مطمئن به شما معرفی نماید. ضمناً باید در موعد مقرر مثلاً برای WRT  هر سال نسبت به تمدید مجوز اقدام کنید.

پس از ثبت شرکت:

پس از ثبت شرکت و شروع کسب و کار سعی کنید همیشه موارد قانونی را رعایت کنید. اما اگر به هر دلیلی تصمیم گرفتید شرکت تعطیل یا غیر فعال شود حتماً از کارپرداز خود بخواهید که شرکت را رسماً منحل کند، توجه کنید که منحل نکردن شرکت در مرحله اول منجر به جریمه های مالیاتی می شود اما بدتر اینکه نام بدهکاران در لیست سیاه بانکهای مرکزی کل دنیا قرار می گیرد و اعتبار سهامداران آن کلاً مخدوش می شود. مواردی بوده است که افرادی به خاطر بدهی بانکی در دبی یا ترکیه حتی برای مبالغ ناچیز در مالزی نیز وارد لیست سیاه شده اند و حتی امکان افتتاح حساب پس انداز نیز در بانکهای مالزی ندارند. دنیا کوچک شده است و سیستم مالی جهانی بسیار هوشیار.

امیدوارم مطالب این مقاله را مفید یافته باشید، توجه کنید که مسائل مربوط به ثبت شرکت و ویزای های مختلف  بسیار گسترده هستند و توان انتقال و پاسخگویی به سوالات در یک مقاله غیر ممکن است برای همین از هرطریقی که مایلید شرکتی را ثبت کنید و یا اقامت بگیرید ابتدا اطلاعات شفاف دریافت کنید و ابهامی برای خود باقی نگذارید. تعهدات شرکت کارپرداز و خدماتی را که قرار است برای شما انجام دهد را به دقت بررسی کنید و بدون قرارداد مکتوب سرنوشت خود را به بازی نگیرید، در پایان فراموش نکنیم که "هنری فورد" می گوید: "شرکتی که غیر از پول چیزی بدست نیاورد، شرکت فقیری است."

نوشته: پوریا آسترکی برای نشریه مونوریل